Blog

Ponad 400 miejsc pracy stworzy w Ujeździe (woj. opolskie) firma IFA Powertrain Polska, spółka należąca do znanego niemieckiego przedsiębiorstwa z branży automotive – IFA Rotorion. 21 lipca wmurowano kamień węgielny pod budowę jej nowej fabryki na Opolszczyźnie. Inwestycja ma kosztować 100 mln euro.

Nowy zakłady firmy IFA powstanie w gm. Ujazd na terenie Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Fabryka rozpocznie działalność z początkiem 2017 roku. Będą tu produkowane półosie napędowe dla firmy Daimler. Ich roczna produkcja wyniesie ok. dwa miliony sztuk.

Jak mówił na uroczystym wmurowaniu kamienia węgielnego dyrektor generalny firmy Felix von Nathusius – do 2025 roku IFA ma znaleźć się wśród stu największych dostawców branży motoryzacyjnej na świecie, a fabryka w Ujeździe to jedno z istotnych posunięć, by ten cel osiągnąć.

W swoich materiałach promocyjnych przedsiębiorstwo wyjaśniło, że inwestycja IFA Rotorion w Polsce wiąże się z faktem przejęcia przez nią od Daimlera sekcji produkcji półosi napędowych. Niemiecka firma, specjalizująca się w produkcji wałów napędowych i przegubów, rozszerza w ten sposób swoje portfolio i zabezpieczy dostęp do rosnącego rynku lekkich i mniejszych pojazdów samochodowych, a także pojazdów elektrycznych. Firma zapewnia, że oprócz dostarczania produktów do Daimlera nowe inwestycje oraz produkcja dla innych producentów są częścią planów rozwoju firmy w woj. opolskim.

Felix von Nathusius dodał podczas uroczystości w Ujeździe, że zanim zapadła decyzja o ulokowaniu zakładu IFA właśnie na Opolszczyźnie, rozpatrywanych było wiele lokalizacji w Europie Wschodniej i Zachodniej. Tym, co zdecydowało o wyborze Ujazdu, była dobra lokalizacja działki – tuż przy autostradzie, która umożliwia połączenie ze wschodem i zachodem Europy; dobra infrastruktura zaoferowana przez SSE a także otwarty, dobrze rokujący rynek pracy z wykwalifikowaną kadrą. Dodał też, że od początku przedstawiciele firmy „czuli w tym miejscu chemię”, a współpraca z samorządem i instytucjami wspierającymi firmę w procesie przedinwestycyjnym była „wzorcowa”. „Czuliśmy, że jesteśmy tu otoczeni serdecznością” – uznał Felix von Nathusius.

Obecny na ceremonii wmurowania kamienia węgielnego podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Tadeusz Kościński zaznaczył, że cieszy się, iż kolejny inwestor podejmuje decyzję o rozwijaniu swojej działalności w Polsce. „Inwestycja, którą dzisiaj inaugurujemy, wpisuje się w założenia rządowego planu na rzecz odpowiedzialnego rozwoju” – podkreślił. I dodał: „Konsekwentnie pracujemy nad tym, aby w Polsce było jak najwięcej dobrych projektów inwestycyjnych, czyli takich które tworzą stabilne i wysoko płatne miejsca pracy oraz wiążą się z transferem nowoczesnych technologii, bo tylko takie przyczynią się do wzmocnienia konkurencyjności polskiej gospodarki”.

Zdaniem Kościńskiego inwestycja IFA Rotorion w woj. opolskim potwierdza, że Polska jest dobrym miejscem do prowadzenia biznesu. „Dzisiejsza uroczystość to dobra okazja do tego, by mówić o atrakcyjności inwestycyjnej naszego kraju. Kreowanie przyjaznego otoczenia dla inwestorów krajowych i zagranicznych jest ważnym elementem naszego planu rozwoju” – mówił podkreślając, że ministerstwo rozwoju prowadzi „intensywne działania, które pozwolą pozyskać kolejnych inwestorów z zagranicy, ale też zachęcą krajowych przedsiębiorców do zwiększenia nakładów na inwestycje”.

Wicemarszałek woj. opolskiego Roman Kolek witał firmę IFA – jak mówił – „jako znaczącego inwestora oraz partnera gospodarczego na Śląsku Opolskim”. „Intencją i pragnieniem samorządu województwa jest zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej naszego regionu, tworzenie miejsc pracy, wspieranie rozwoju infrastrukturalnego oraz wzmocnienie pozycji Opolszczyzny na mapie gospodarczej naszego kraju. Dzisiejsza uroczystość – budowa zakładu produkcyjnego firmy IFA – jest urealnieniem prowadzonej polityki” – mówił Kolek.

Dodał, że ma też nadzieję, iż decyzja firmy IFA „zainspiruje inne przedsiębiorstwa i stanie się dodatkowym argumentem przemawiającym za lokowaniem kapitału w regionie opolskim”.

„Nowoczesne, sprawnie funkcjonujące i posiadające ugruntowaną pozycję na rynku przedsiębiorstwa to warunek, by Opolszczyzna mogła nadal się rozwijać i zwiększać swoją atrakcyjność inwestycyjną oraz oferować mieszkańcom godne warunki pracy, a tym samym przeciwdziałać niekorzystnym trendom związanym z emigracją młodych, dobrze wykształconych osób z naszego województwa w poszukiwaniu pracy” – podsumował wicemarszałek.

Z kolei prezes Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Piotr Wojaczek wspominał, że tereny na których ulokowana będzie IFA w opolskim, „odkryła na nowo” wybudowana tuż obok nich autostrada A4. Opowiadał o pierwszych relacjach z gminą Ujazd i jej burmistrzem, Tadeuszem Kauchem – jak mówił – „człowiekiem wielkiego serca i energii”. „Nie było łatwo – cokolwiek mu powiedzieliśmy, to mówił, że my mamy to zrobić” – żartował Wojaczek.

Zaznaczył, że wyzwaniem było wypromowanie terenów w Ujeździe, a przełomem – pojawienie się pierwszego inwestora, amerykańskiej firmy Tru-Flex. „Dwa-trzy lata temu życie w tym miejscu toczyło się powoli, by nie rzec że leniwie. Odmierzane było okresami siewu lub zbierania. Amerykański inwestor zakochał się w tym miejscu z powodu krajobrazu, który przypominał mu pierwszą lokalizację jego fabryki w Wisconsin w USA. Mimo tego, że stał w kukurydzy, dostrzegł potencjał Ujazdu” – relacjonował prezes KSSE. I dodał: „Dziś przechodzimy przez kolejny etap rozwoju tego miejsca – co kilkaset metrów powstaje fabryka (…). Jestem pewien, że w najbliższych latach to się zagęści”.

Z materiałów przekazanych przez firmę IFA wynika, że realizacja inwestycji w Polsce już się rozpoczęła. Plany przeniesienia maszyn produkcyjnych z Mettingen do polskiej fabryki idą pełną parą. Firma podkreśla, że ciągłość produkcji i dostaw dla Daimlera podczas całego procesu przemieszczania maszyn do Polski „zapewni silny, 25-osobowy zespół”.

Dyrektor OCRG Roland Wrzeciono podał, że decyzja firmy IFA o wyborze lokalizacji w gm. Ujazd zapadła na przełomie stycznia i lutego 2016, zaś w czerwcu firma stała się właścicielem gruntu o powierzchni ponad 12 ha. Podkreślił, że stało się tak dzięki zaangażowaniu i determinacji wszystkich stron procesu inwestycyjnego.

Inwestor – firma IFA – skontaktował się z OCRG telefonicznie w listopadzie 2015 r. Ewa Dudik, główny specjalista z opolskiego Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera działającego w ramach Opolskiego Centrum Rozwoju Gospodarki (OCRG) mówi, że „rozmowa była krótka, ale bardzo konkretna”.

Potem niemiecka firma dostała pakiet informacji i danych o terenach inwestycyjnych na Opolszczyźnie. Wcześniej była  już w posiadaniu m.in. prezentacji o potencjale inwestycyjnym woj. opolskiego i folderu poświęconego branży automotive w regionie, które dotarły do niej jeszcze zanim zainteresowała się Opolszczyzną. „Następnie, już w grudniu, odwiedziliśmy wspólnie gminę Ujazd” – wspomina Ewa Dudik.

Później odbyło się jeszcze kilka wizyt przedstawicieli firmy IFA w regionie organizowanych przez opolskie Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera. Inwestor spotykał się m.in. z przedstawicielami Powiatowego Urzędu Pracy ze Strzelec Opolskich, Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, a także Centrum Kształcenia Praktycznego i Ustawicznego w Kędzierzynie-Koźlu.

Wmurowanie kamienia węgielnego 21 lipca zgromadziło wielu gości ze świata polityki, biznesu oraz przedstawicieli branży automotive. Fundamenty fabryki pobłogosławił ks. Józef Żyłka. Dla wzmocnienia wydarzenia i podkreślenia jego wagi w kapsule czasu zostały zgromadzone różnorodne współczesne dokumenty, takie jak np. codzienna prasa, ale też polskie złotówki czy monety euro.

 

IFA ROTORION jest jednym z największych światowych producentów wzdłużnych elementów układu napędowego o obrocie na poziomie blisko pół miliarda euro. Plasuje ją to w grupie 50 czołowych dostawców  branży motoryzacyjnej w Niemczech. Jest największą firmą z tej branży w Saksonii-Anhalt (Niemcy). Zatrudnia łącznie ponad 2500 pracowników w fabrykach w Handelsleben w Niemczech, Charleston (USA) oraz w Szanghaju (Chiny).

Produkuje wały napędowe, przeguby i inne komponenty dla renomowanych producentów samochodów, takich jak: Mercedes, Volkswagen, BMW, Porsche oraz Ferrari. Firma stawia również na rozwój usług w obszarze techniki napędowej oraz lekkich konstrukcji w branży. Pionierskie badania oraz zrównoważony rozwój stanowią czynniki jej sukcesu. IFA została sprywatyzowana w 1992 roku przez Pana Heinricha von Nathusius, prywatnego przedsiębiorcę.

Firma MM Systemy, dostawca części samochodowych, rozpoczęła w czwartek uroczyście II etap budowy swojego zakładu w Kątach Opolskich. Inwestycja, warta 7,5 mln euro, ma pozwolić przedsiębiorstwu podwoić powierzchnię, zatrudnienie i znacznie zwiększyć produkcję.

 

MM Systemy to spółka córka niemieckiej firmy Muhr Metalltechnik z siedzibą w Wenden. Współwłaścicielami zakładu w Kątach Opolskich są Roland Krause i Meinolf Muhr. Firma jest m.in. dostawcą dla Audi, Mercedesa czy BMW. Jak mówili podczas czwartkowej uroczystości jej szefowie – zakład w Kątach Opolskich będzie dostarczać części np. do luksusowego BMW7.

Meinolf Muhr przypomniał 14 lipca, że otwarcie pierwszej, istniejącej już w Kątach Opolskich hali firmy MM Systemy odbyło się nieco ponad półtora roku temu, w październiku 2014 roku. Budowa drugiej hali ma podwoić powierzchnię biurową i produkcyjną firmy. Hala obecna ma 2,6 tys. metrów kwadratowych, a nowa ma mieć kolejne 2,3 tys. metrów kwadratowych. Roland Krause dodał z kolei, że po zakończeniu II etapu inwestycji wzrośnie też zatrudnienie – jak podał, prawdopodobnie o około sto procent.

Wśród powodów rozpoczęcia budowy drugiej hali Meinolf Muhr wskazał m.in. wyniki ekonomiczne firmy. Wyjaśnił, że ma ona za sobą pierwszy pełny rok produkcyjny (2015), w którym obroty osiągnęły poziom 23 mln zł.

Dodał, że do dalszego rozwoju firmy w Kątach Opolskich jej zarząd skłoniły też m.in. bardzo dobre relacje z otoczeniem biznesowym (samorządem gminnym, samorządem województwa, OCRG, konsulatem); dobra współpraca z klientami – tymi w Polsce, jak również tymi w Niemczech, np. z Grupą BMW; a także młody, dynamiczny zespół pracowników. Muhr podał, że średnia wieku pracowników MM Systemów w Kątach Opolskich wynosi 29 lat. „Tyle, co polskiej drużyny narodowej w piłce nożnej. A Ronald Krause jest jak dobry trener tej drużyny” – dodał Meinolf Muhr.

Poinformował także, że budowana właśnie druga hala w Kątach Opolskich będzie kosztować 7,5 mln euro. Z tej puli 5 mln euro wyniesie koszt maszyn, a 2,5 mln euro – hali oraz terenu. Wspomniał również o tym, że w marcu br. działającą już w woj. opolskim halę MM Systemy wizytowali przedstawiciele Grupy BMW odpowiadający za jakość. Po tej wizycie podopolska firma uzyskała certyfikat, który uprawnia ją do produkcji dla BMW. „W Niemczech zdobycie tego certyfikatu zajęło nam 8 lat, w Polsce 1,5 roku. To świadczy o wysokim poziomie naszej produkcji” – dodał Muhr.

Roland Krause dopowiedział, że druga hala ma zostać wybudowana do końca roku, a produkcja w niej ruszyć ma w maju przyszłego roku.

„Jestem pewien, że powstanie drugiej hali przyczyni się do dalszego rozwoju Państwa firmy, ale też województwa opolskiego. Zapewniam, że pracownicy OCRG dołożą wszelkich starań, by MM Systemy – szefowie i pracownicy firmy – czuli się w naszym regionie jak najlepiej” – mówił z kolei dyrektor OCRG Roland Wrzeciono, który przekazał też list z życzeniami dla firmy od marszałka woj. opolskiego Andrzeja Buły.

Wśród gości czwartkowej uroczystości w Kątach Opolskich była też konsul Republiki Federalnej Niemiec z Opola Sabine Haake.

Na uroczystości nie zabrakło atrakcji i niespodzianek. Symboliczne wbicie łopaty odbyło się dwukrotnie. Raz dokonali tego w czwórkę: Roland Krause, Meinolf Muhr, wójt Tarnowa Opolskiego Krzysztof Mutz i szef firmy Adamietz, która zbuduje halę – Rajmund Adamietz. Drugie „wbicie” łopaty zaaranżowali pracownicy firmy MM Systemy, którzy przygotowali specjalną, większą znacznie wersję narzędzia i stwierdzili, że z jego pomocą „rozpoczną” inwestycję wraz z szefami symbolicznie – by wyrazić ducha zespołu, który panuje w załodze.

„Dla wielu z Państwa nasza nowa hala to po prostu budynek. Dla nas oznacza ona rozwój intelektualny i zawodowy oraz nowe wyzwania, których nie boimy się podjąć” – mówił przedstawiciel załogi.

Pracownicy firmy przygotowali też krótki występ muzyczny, tworząc MM Band. Zagrali na trąbkach, puzonach, klarnetach i perkusji, wzbudzając spore owacje. Na koniec do zespołu dołączył też Roland Krause, który dał popis gry na trąbce.

Jak informuje na swojej stronie internetowej firma – Muhr Metalltechnik oraz MM Systemy to rodzinna, średniej wielkości grupa przedsiębiorstw z siedzibą w Wenden w Niemczech oraz w Kątach Opolskich w Polsce. Przedsiębiorstwa są dostawcami dla przemysłu samochodowego i zajmują się m.in. produkcją narzędzi tłoczących, wykrawających i ciągowników; produkcją seryjną części wykonywanych na prasach ze stali i aluminium, które następnie są używane do złożonych konstrukcji spawanych; produkcją rur wsporczych czy konstrukcji siedzeń do pojazdów specjalnych.

MM Systemy wykonują elementy aluminiowe i stalowe m.in. dla Mercedesa, Audi czy BMW. Firma zatrudnia obecnie 26 osób. Produkcja w nowym zakładzie w Kątach Opolskich ruszyła w 2014 r. Pierwszym projektem, którym zajął się właśnie ten zakład, była produkcja podzespołu do deski rozdzielczej mercedesa sprintera. Dzięki technologii wykorzystywanej przez MM Systemy część tę można było „odchudzić” z 132 do 98 kilogramów wagi.

Potem w Kątach Opolskich ruszyła produkcja kształtownika aluminiowego dla Mini GPII. Obecnie MM Systemy realizują pięcioletni kontrakt dotyczący produkcji 14 elementów montowanych w Audi Q7, a w kwietniu firma rozpoczęła produkcję elementów mocowania zbiorników paliwa do BMW 7. Powołała też dział badawczo-rozwojowy, którego zadaniem jest rozwijanie nowych produktów.

Ponad pół mln zł Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki wypłaciło na przełomie czerwca i lipca na konta opolskich przedsiębiorców, którzy realizują projekty w ramach naboru na współpracę gospodarczą i promocję. Łączna pula unijnego wsparcia dostępna dla firm z woj. opolskiego w tegorocznych naborach ogłaszanych przez OCRG to aż 260 mln zł.

 

Wypłacane obecnie przez OCRG pieniądze – dla firm realizujących działania związane ze współpracą gospodarczą i promocją – to pierwsze unijne dotacje, które trafiły na konta przedsiębiorców w nowej unijnej perspektywie finansowej z lat 2014-2020. OCRG poinformowało o tym na zorganizowanej we wtorek, 12 lipca, konferencji prasowej.

Obecny na niej marszałek woj. opolskiego Andrzej Buła mówił, że – podobnie jak podpisanie pierwszych umów o dofinansowanie z przedsiębiorcami – wypłata pierwszych dotacji jest momentem wyjątkowym. M.in. dlatego, że – jak tłumaczył – zanim do tego dojdzie zarząd województwa i departamenty pracujące nad realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego muszą przejść cały cykl przygotowywania procedur, dokumentów, wniosków, rozpisania naborów. Zaznaczył, że choć – gdy patrzy się na to z boku – wydawać się może, iż procedury te trwają, to tak naprawdę są one przeprowadzane szybko i sprawnie.

„A kiedy przychodzi taki moment – podpisania umów czy wypłaty dofinansowania – to jest to zwieńczenie tej intensywnej pracy” – dodał marszałek Buła.

Dziękował też przedsiębiorcom, że są aktywni w zakresie pozyskiwania pieniędzy. Prosił ich również o sugestie dotyczące kolejnych naborów i wskazywanie tego, co ułatwiłoby im korzystanie z unijnych dotacji oraz przyniosło większą wartość dodaną. Zaznaczył także, że region jest mocno zobowiązywany do wypłacania niemałych pieniędzy dla beneficjentów. Na ten rok – według planu – ma to być 233 mln zł, ale w kolejnych latach 586 mln zł.

Nabór, w ramach którego wypłacane są obecnie pierwsze unijne dotacje, ogłoszony był w roku ubiegłym. Dotyczył wsparcia promocji firm w kraju i za granicą, np. na targach; wchodzenia na nowe rynki; wprowadzania na rynek nowych produktów czy usług oraz zwiększania eksportu. W puli było 14,65 mln zł. W sumie w ramach tego naboru złożone zostały 104 wnioski o unijne dofinansowanie, a do dofinansowania już w tym roku zatwierdzono 50 z nich.

Zastępca dyrektora OCRG ds. kontraktacji i płatności Aneta Grzegocka podała, że pieniądze w ramach tego naboru przelano już 9 firmom. Mówiła, że jest on prostszy od wcześniejszych, bo rozliczany ryczałtem. Dodała, że kolejnych 5 wypłat jest już zatwierdzanych i 18 lipca trafią one na konta przedsiębiorców.

Dyrektor Grzegocka poinformowała też, że zgodnie z założeniami w III kwartale tego roku wypłaty na rzecz przedsiębiorców z tego działania mają wynieść 4,3 mln zł. „To spora kwota. Tym bardziej, że składają się na nią maleńkie, rozliczane sumy – od 9 do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wymaga to ogromu pracy z obydwu stron. Dziękuje przedsiębiorcom, bo bardzo sprawnie to idzie” – zaznaczyła.

Dyrektor OCRG Roland Wrzeciono powiedział, że łącznie – we wszystkich ogłaszanych w tym roku przez OCRG naborach – do rozdysponowania wśród opolskich firm będzie 260 mln zł.

95 mln zł z tej puli przeznaczono na nabór na innowacje w przedsiębiorstwach zakończony już w kwietniu. Kolejny nabór na innowacje dla firm – jak podał Wrzeciono – ma się odbyć jeszcze w tym roku, w grudniu. Tym razem w puli na dotacje będzie 40 mln zł. W czerwcu natomiast ogłoszony został nabór dotyczący tzw. infrastruktury usług społecznych. Do 18 lipca OCRG czeka na wnioski firm. W puli na ten cel jest 75 mln zł.

Wrzeciono podał, że w kolejnych miesiącach zostanie ogłoszonych jeszcze kilka naborów. Np. na wsparcie technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach, gdzie pula na dofinansowanie wyniesie 17,4 mln zł. W październiku odbędzie się też nabór na nowe produkty i usługi w małych i średnich firmach na obszarach przygranicznych (pow. nyski, prudnicki i głubczycki), w którym pula na dofinansowanie wyniesie 16 mln zł; a w grudniu na efektywność energetyczną w małych i średnich przedsiębiorstwach, gdzie do rozdysponowania będzie też ok. 16 mln zł. Ten ostatni nabór kierowany będzie do przedsiębiorców z powiatów nyskiego, prudnickiego, głubczyckiego, brzeskiego i namysłowskiego.

„Możliwości skorzystania z unijnego wsparcia w tym roku mamy więc jeszcze bardzo dużo. Zachęcamy do udziału w naborach” – mówił Roland Wrzeciono.

We wtorkowej konferencji wzięli też udział przedstawiciele firm, którzy korzystają z unijnego wsparcia na projekty związane ze współpracą gospodarczą oraz promocją, i którzy dostali już pierwsze transze swoich dotacji. Prezes zarządu firmy Gniotpol – zakład w Odrowążu – Wojciech Gniot zapewnił, że doświadczenia dotyczące pozyskiwania funduszy unijnych z OCRG przez jego firmę są bardzo dobre. Podał, że w ostatnich latach przedsiębiorstwo pozyskało w ten sposób ok. kilku mln zł – przede wszystkim na innowacje produktowe i procesowe.

„Nasza firma znana jest z tego, że produkujemy bardzo innowacyjne pojazdy, najlżejsze w Europie, składające się z aluminiowych komponentów i ultralekkich materiałów. Środki na innowacje wykorzystaliśmy w bardzo dobry sposób, by rozwinąć się jeszcze szybciej i aby nasz park technologiczny mógł zostać unowocześniony” – relacjonował.

Dodał, że projekt dotyczący promocji na rynkach zagranicznych pozwoli jego firmie na szybszy rozwój na rynkach docelowych. „Dla nas promocja to nie tylko katalog, film reklamowy czy targi. Szeroko pojęta dotyczy również dostosowania naszych produktów do wymagań danego rynku. Dużym plusem tego programu jest to, iż jest możliwość wykorzystania tych środków właśnie dla ulepszenia pojazdów i dopasowania ich do oczekiwań danego rynku” – mówił Wojciech Gniot. I dodał: „Zaokrąglając – 60 proc. wartości tego dofinansowania przekłada się bezpośrednio na 60-procentowe przyspieszenie naszego rozwoju z tym zakresie i możliwość jeszcze szybszego rozwoju na danym rynku. Jak najbardziej zachęcam do korzystania z tych środków (…)”.

Przedstawiciel firmy NELA-ONE Jarosław Thym powiedział z kolei, że realizowany obecnie projekt z zakresu promocji ma pomóc „scementować” to, co już zostało osiągnięte przez firmę dzięki innemu unijnemu projektowi z poprzednich lat. Thym zapewnił, że tamten projekt pozwolił na znaczny rozwój firmy. Podał, że przy obrotach rzędu niecałych 300 tys. zł w eksporcie w 2013 roku po zakończeniu poprzedniego projektu obroty sięgnęły poziomu 2,5 mln zł.

„Może nie jesteśmy gigantem, ale na przykładzie naszej firmy widać, że te pieniądze zostały spożytkowane we właściwy sposób i że dają one realne, wymierne efekty. Także np. w postaci wzrostu zatrudnienia” – mówił.

Dodał, że obecnie realizowany projekt ma pomóc utrwalić obecność firmy NELA-ONE na dotychczasowych rynkach i pomóc zaistnieć na nowych. Podkreślił, że korzystniejszy dla firm jest obecnie inny, ryczałtowy i zadaniowy sposób uwalniania pieniędzy z dotacji. „Po wykonaniu każdego zadania te środki natychmiast są uwalniane. To pomaga przedsiębiorcom nie angażować własnego budżetu na dłuższy okres” – wyjaśnił.

Mówił przy tym, że pieniądze na promocję przeznaczone są w przypadku jego firmy nie tylko na wizyty, katalogi czy próbniki, ale też na udział w wystawach branżowych, na których – jak zaznaczył – „obecność jest kluczowa, a które tanie nie są”. „Gdyby nie te pieniądze trudno byłoby nam w tej formie promować nasze rodzime produkty” – uznał.