Województwo Opolskie przez trzy dni jest miejscem spotkania przedstawicieli międzynarodowego projektu iCEAR (Integrated Circular Economy Action Plans for Rural Areas), realizowanego w ramach programu Interreg Europe. Inicjatywa skupia partnerów z wielu krajów europejskich, których wspólnym celem jest rozwój nowoczesnych rozwiązań wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) na terenach wiejskich.
Obszary wiejskie dysponują znacznym potencjałem w zakresie biogospodarki, odnawialnych źródeł energii, gospodarki odpadami oraz lokalnej produkcji żywności. W wielu regionach Europy działania te są jednak prowadzone w sposób chaotyczny, bez odpowiedniego powiązania pomiędzy politykami rozwoju regionalnego, ochrony środowiska i wsparcia przedsiębiorczości. To pierwsze wnioski płynące ze spotkania w Opolu.
Projekt iCEAR został uruchomiony, aby poprawić gospodarkę o obiegu zamkniętym na terenach wiejskich. Szczególny nacisk położono na biogospodarkę oraz tworzenie planów, które pozwolą efektywniej wykorzystywać lokalne zasoby.
Znaczenie projektu dla regionów europejskich
W projekcie uczestniczą partnerzy reprezentujący dziewięć krajów europejskich. Wśród nich znajduje się Województwo Opolskie reprezentowane przez Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki. – Liderem projektu jest Instytut Rozwoju Obszarów Wiejskich Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie nad Menem. Znaczenie projektu wykracza poza samą wymianę doświadczeń. iCEAR ma pomóc samorządom i instytucjom rozwoju regionalnego w tworzeniu skuteczniejszych narzędzi związanych z ograniczaniem ilości odpadów i ich ponownym wykorzystaniem, zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów naturalnych, tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich, wzrost konkurencyjności lokalnych przedsiębiorstw, poprawę jakości życia mieszkańców oraz stanu środowiska naturalnego – mówi Michał Wojczyszyn dyrektor Opolskiego Centrum Rozwoju Gospodarki.
Jakie efekty mają zostać osiągnięte?
Jednym z najważniejszych rezultatów projektu ma być udoskonalenie ośmiu instrumentów polityki regionalnej i lokalnej funkcjonujących w regionach partnerskich. Oznacza to wprowadzenie konkretnych zmian do programów rozwojowych, strategii klimatycznych oraz mechanizmów finansowania wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Lola Boulanger z Francji opowiada, że w ubiegłym roku uruchomiono nabór projektów w ramach inicjatywy dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym (CE) i innowacji. – Nabór okazał się dużym sukcesem. Otrzymaliśmy aż 52 zgłoszenia projektowe, co znacząco przekroczyło nasze oczekiwania. Wynik ten potwierdza wysoki potencjał oraz zaangażowanie regionów w rozwój rozwiązań związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym – mówi uczestniczka spotkania.
Oprócz finansowania projektów Francja realizuje również działania wspierające rozwój kompetencji i nowych modeli biznesowych. Obejmują one szkolenia, doradztwo oraz spotkania networkingowe, których celem jest wspieranie poszczególnych sektorów we wdrażaniu zasad gospodarki o obiegu zamkniętym.
W ramach ogólnonarodowych działań pierwszy etap obejmuje zbieranie oraz ocenę przykładów skutecznych rozwiązań wdrożonych w różnych regionach Europy. Łącznie przeanalizowane mają zostać 24 dobre praktyki związane z gospodarką obiegu zamkniętego na terenach wiejskich.
Opole jako miejsce europejskiej debaty
Spotkanie przedstawicieli projektu w Opolu podkreśla rosnącą rolę województwa opolskiego w europejskich inicjatywach związanych z zieloną transformacją i gospodarką obiegu zamkniętego. Dla regionu jest to okazja nie tylko do prezentacji własnych doświadczeń, ale również do pozyskania wiedzy, która może zostać wykorzystana przy tworzeniu nowoczesnych rozwiązań rozwojowych dla obszarów wiejskich.
Projekt iCEAR pokazuje, że skuteczna transformacja ekologiczna wymaga współpracy ponad granicami państw. Dzięki wymianie doświadczeń i wspólnemu planowaniu możliwe jest tworzenie rozwiązań, które jednocześnie wspierają rozwój gospodarczy, chronią środowisko i poprawiają jakość życia mieszkańców europejskich regionów wiejskich.
Christoph Mathias z Niemiec zaznacza, że jedną z kluczowych cech skutecznych strategii jest określenie jasnych, mierzalnych i długoterminowych celów. – Przykładowo, plan może zakładać redukcję emisji CO₂ o 95% w perspektywie najbliższych 25 lat. Tak sformułowany cel pozwala nie tylko wyznaczyć kierunek działań, ale również stworzyć podstawę do monitorowania postępów i rozliczania odpowiedzialnych podmiotów z osiąganych rezultatów. Równie istotne jest formalne przyjęcie strategii przez odpowiednie organy decyzyjne, takie jak rada regionu, samorząd czy instytucje rządowe. Taki proces wzmacnia legitymację dokumentu, zwiększa zaangażowanie interesariuszy oraz ułatwia wdrażanie zaplanowanych działań – zaznacza Christoph Mathias.
– W trakcie naszych dyskusji zauważyliśmy również, że partnerzy projektu funkcjonują na różnych poziomach administracyjnych i terytorialnych od szczebla lokalnego i regionalnego po krajowy. Ta różnorodność stanowi zarówno wyzwanie, jak i wartość dodaną projektu iCEAR, ponieważ umożliwia wymianę doświadczeń pomiędzy regionami o odmiennych kompetencjach, skalach działania i modelach zarządzania. Dzięki temu możliwe jest wypracowanie rozwiązań, które będą skuteczne i możliwe do adaptacji w różnych warunkach instytucjonalnych – dodaje Christoph Mathias.
Województwo Opolskie, co warto przypomnieć aktywnie realizuje projekty związane z „obiegiem zamkniętym” od 2021 roku. Szczególną rolę w tym zakresie odgrywa współpraca z Unią Europejską, Komisją Europejską i wspólną realizacją różnych projektów. – Zakres planowanych działań jest szeroki i obejmuje wiele komplementarnych inicjatyw. Naszym nadrzędnym celem jest zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów oraz wspieranie wdrażania polityk zgodnych z priorytetami Unii Europejskiej w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym – dodaje przedstawiciel opolskiego Marcin Staniszewski.
