Jak wykorzystać sztuczną inteligencję, by usprawnić działanie administracji publicznej i lepiej dostosować usługi do potrzeb mieszkańców? Jak korzystać z potencjału AI, ograniczać związane z nią ryzyka i umożliwiać bezpieczne testowanie nowych rozwiązań. Tematy te były przedmiotem dyskusji podczas konferencji podsumowującej projekt ENAIBLER, realizowany w ramach programu Interreg Europe.
Przedstawiciele dziewięciu partnerów z europejskich regionów spotkali się w irlandzkim Letterkenny, by podsumować współpracę na rzecz transformacji cyfrowej i odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji w sektorze publicznym. Wydarzenie, którego gospodarzem była Rada Hrabstwa Donegal, odbyło się w ramach międzynarodowego projektu ENAIBLER, finansowanego z programu Interreg Europe.
Trzydniowe spotkanie podsumowujące w Letterkenny było okazją do wymiany doświadczeń, prezentacji wypracowanych rozwiązań oraz dyskusji o wyzwaniach etycznych i technicznych związanych z wdrażaniem sztucznej inteligencji w administracji publicznej. Partnerzy podsumowali dotychczasowe działania i rozmawiali o możliwościach dalszego wykorzystania AI do usprawniania pracy instytucji oraz lepszego dostosowania usług publicznych do potrzeb mieszkańców. Współpraca międzynarodowa pozwala regionom korzystać z doświadczeń innych europejskich partnerów i rozwijać podejście do cyfryzacji odpowiadające na lokalne potrzeby.
W projekcie uczestniczyły instytucje z Irlandii, Polski, Francji, Szwecji, Hiszpanii i Serbii. Partnerstwo zgromadziło: irlandzką sieć ERNACT, pełniącą funkcję lidera projektu, oraz Radę Hrabstwa Donegal; Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki (OCRG), reprezentujące województwo opolskie; francuskie instytucje czyli Radę Regionalną Burgundii-Franche-Comté i Nièvre Numérique; szwedzkie – Uniwersytet w Umeå i gmina Skellefteå; hiszpańską agencję Fomento San Sebastián, a także serbską Regionalną Agencję Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Banat.
Jak Opolskie uczestniczyło w projekcie ENAIBLER
Województwo opolskie uczestniczyło w projekcie poprzez wymianę doświadczeń, analizę dobrych praktyk i rozpoznawanie potrzeb regionalnych instytucji. OCRG organizowało spotkania i konsultacje z przedstawicielami samorządów, przedsiębiorstw, instytucji otoczenia biznesu, uczelni oraz jednostek badawczo-rozwojowych. Prace służyły również przygotowaniu rekomendacji dotyczących poprawy regionalnych instrumentów polityki publicznej w zakresie AI. Podczas konferencji podsumowującej odbyły się dyskusje panelowe i rozmowy z koordynatorami regionalnymi projektu na temat rezultatów i wniosków na przyszłość.
Odpowiedzialne wdrażanie AI wymaga otwartości i bezpieczeństwa
Jak podkreślał podczas konferencji Marcin Staniszewski z OCRG, najważniejszą lekcją ENAIBLER było zrozumienie, że administracja publiczna nie może pozostawać bierna wobec rozwoju sztucznej inteligencji
– Doświadczenia i dobre praktyki z regionów partnerskich pokazały nam, że musimy pozostać otwarci na technologię, która rozwija się niezwykle dynamicznie. Naszym obowiązkiem jest działanie zgodnie z AI Act i przepisami krajowymi, równoważenie ryzyk z możliwymi korzyściami oraz tworzenie bezpiecznych przestrzeni do eksperymentowania z AI w sektorze publicznym. Potrzebujemy nowych kompetencji oraz organizacji, które potrafią szybko reagować na zmiany i uczyć się na doświadczeniach – mówi Marcin Staniszewski.
Zdaniem koordynatora projektu skuteczne wdrażanie AI wymaga połączenia dwóch podejść. Wspólne zarządzanie jest potrzebne m.in. przy ustalaniu standardów, zasad korzystania z danych, priorytetów i wymogów cyberbezpieczeństwa. Obejmuje również rozwijanie bezpiecznych rozwiązań oraz narzędzi wspierających suwerenne wykorzystanie AI. Z kolei już dziś zdecentralizowane wdrożenia pozwalają zespołom, jednostkom i komórkom organizacyjnym odpowiadać na konkretne zadania i wyzwania.
– Największa wartość powstaje wtedy, gdy wspólne zasady nie blokują inicjatywy, lecz tworzą dla niej bezpieczne ramy. Zadaniowe eksperymenty pokazują, gdzie AI daje realną korzyść organizacji, pracownikom sektora publicznego i mieszkańcom Wdrożenie będzie skuteczne, jeśli pozostanie odpowiedzialne, bezpieczne, elastyczne i dostosowane do rzeczywistych potrzeb – podkreśla Marcin Staniszewski.
AI rozwija się dzięki współpracy regionu
Drugim ważnym wnioskiem projektu jest to, że regionalnego ekosystemu AI nie tworzą wyłącznie finansowanie, strategia, silne uczelnie i zaplecze badawczo-rozwojowe. Potrzebne są również regularna współpraca, rozwijanie sieci kontaktów, zaufanie, otwartość oraz trwałe relacje między administracją, biznesem, nauką i organizacjami wspierającymi innowacje To one pozwalają szybko łączyć kompetencje i reagować na globalną dynamikę AI.
– Z jednej strony potrzebujemy regionalnej „kolebki” ekosystemu AI tzn. miejsca rozwijania talentów, pomysłów, środowisk testowych, mentoringu i odpowiedzialnych praktyk. Z drugiej strony musimy działać już teraz i łączyć istniejące zdolności w regionalne łańcuchy wartości AI, obejmujące dane, rozwiązania, walidację, wdrożenie i skalowanie – wyjaśnia koordynator projektu.
Połączenie obu podejść jest jednym z najważniejszych wniosków, które sformułowano w trakcie projektu ENAIBLER.
Wiedza i doświadczenie, które pozostają w regionie
Dla Opolszczyzny ENAIBLER oznacza wzmocnienie własnego podejścia do odpowiedzialnego wdrażania AI. Zdobyta wiedza będzie wspierać regionalny ekosystem innowacji, bezpieczne eksperymentowanie oraz współpracę nauki, biznesu i administracji.
– Regiony nie muszą wyłącznie reagować na rozwój sztucznej inteligencji. Łącząc dobre zarządzanie, odwagę do eksperymentowania, kompetencje i zaufanie między partnerami, możemy aktywnie tworzyć warunki, w których AI będzie służyć ludziom i wzmacniać rozwój regionu – podsumowuje Marcin Staniszewski.
W projekcie województwo opolskie reprezentowało Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki (OCRG): Przemysław Burtny i Łukasz Krawczyk z OCRG oraz Marcin Staniszewski, koordynator projektu oraz Aleksandra Jasińska z Politechniki Opolskiej, Dorota Relidzyńska-Bożentka z Departamentu Cyfryzacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego. Wspólne spojrzenie przedstawicieli administracji, nauki i biznesu pozwoliło pokazać, że AI to nie tylko nowa technologia, ale także wyzwanie związane z organizacją pracy i dalszym rozwojem firm, uczelni i podwyższenia jakości obsługi osób zainteresowanych przez urzędy i administrację publiczną.
